Текстов е одговор на коментарите на мојот текст на Окно од минатиот понеделник.

Дефетизмот е најверојатно најзаебаниот став што човек може да го има во врска со што и да е. Ако си дефетист, ти веќе си ја загубил не само „битката“ туку и „војната“. Тоа го знам како од лично, така и од искуството на другите. Таквиот став е не само непродуктивен туку и контрапродуктивен. Дефетистот си ја уништува секоја шанса за „победа“ уште пред да почне да „војува“. Тој, ако воопшто влезе, влегува во „војната“ со ставот дека ќе ја загуби, дека не е ни возможно да победи, дека е поарно да не се ни обидува затоа што грозјето е кисело.

Размислете троа каде ќе беше светов ако Дарвин, откако ги донел оние заклучоци што ги донел, кажел „Не бре, нема шанси да се прифати оваа теорија. Човекот е создаден од кал, а не тука со моево дека еволуирал од пониски форми на живот.“ Или ако браќата Рајт се откажеле од помислата да направат авион затоа што, ете, во историјата немало пример дека човекот може да лета (на овој или оној начин). Или ако идните Американци се откажеле од нивната револуција затоа што, ете, нема доказ дека некој успешно се побунил против Британците и британскиот престол.

Вакви примери има многу. Резултатите се дискутабилни, признавам (авионите црпат непотребно премногу ресурси и се загадувачи, денешните Американци се плевел наместо револуционери, итн.). Меѓутоа истрајноста и желбата за победа, за подобар живот, за подобар свет е она што го влече човештвото напред (барем во технолошки смисол, ако не во општествен).

Кога го напишав текстот на Окно, воопшто не очекував дека ќе треба да се дообјаснувам. И се уште сметам дека нема потреба, дека оние што сакале да го разберат текстот го разбрале. Но, ете. Пустата потреба да не бидам погрешно разбран… Споредбата на функционирањето со/во системот со водење љубов мислам дека е доволно јасна. Зарем треба да објаснувам дека има мал милион начини за водење љубов? Дека понекогаш „учесниците“ не мора да бидат голи за да водат љубов, дека може да има role playing, дека „предиграта“ е подеднакво важна/забавна/интересна/вредна како и „пенетрацијата“? До толку ли е потребно да кажам дека она што може да се види во порничите не е водење љубов туку ебење? Дека текстовите што ги имаше во југословенската Еротика беа многу подобри за „сексуално образование“ од она што се зборуваше во маало дека сме го гледале после 12 на SAT1 или RTL?

Истото важи и за водењето љубов со системот. Јазикот што го користиме е многу битен фактор во начинот на кој што функционираме и објаснува како го перцепираме светот околу нас. Ако го гледаме системот како ненаситен ѕвер, тогаш ќе мислиме дека треба да се најде јунак што ќе го убие ѕверот и со тоа ќе ја освои љубовта на принцезата. Додека ние, обичните смртници, селани во кралството каде што ѕверот жари и пали, ќе чекаме да се појави тој митски херој. Да, митологијата е важна, но од поинаков аспект. Митологијата ни кажува каков е нашиот ментален склоп. Во случајов со ѕверот, митологијата може да помогне само ако јас, ти, тој, ние, вие, тие веруваме дека сме херојот од приказната. Па дури и тогаш може да биде контрапродуктивно ако земеме сите да се тепаме меѓу себе кој ќе биде „вистинскиот“ херој. Затоа што херој може да биде само еден – ако сме сите херои, тогаш никој од нас нема да биде селанец кој чека да биде избавен од канџите и гладта на ѕверот.

Она што речиси година дена се обидувам да го пренесам во текстовите тука и последниве месец дена со текстовите на Окно е дека ние ја имаме моќта да ги смениме работите. Дека се додека се чека на некој од страна да го стори тоа за нас, секогаш ќе бидеме „ебана странка“ и газот секогаш ќе ни биде од позади. Дека чекањето да се „случи нешто“ значи оставање на околностите и другите луѓе да решаваат во кој правец ќе се движи нашиот живот.

Да, гневен сум. Дефетизмот секогаш ме вади од такт. Меѓутоа, од друга страна, јас сум непоправлив оптимист. Доволно сум гневен за да не ми се допаѓа состојбата и да сакам да сменам нешто, а доволно сум оптимист за да не почнам да кенкам како „Не вреди да се пробува зашто грозјето е кисело“. Оние што ги имаат „жетоните“ за флиперот наречен Систем не можат да водат љубов со него или затоа што не сакаат или затоа што не знаат. Тоа треба да е доволно јасно од владеењето на партиите во нашиве речиси две децении транзиција. Едни сакаат системот цело време да им го пуши без да вложат грам напор за подобрување на нивните односи, додека другите сакаат да го ебат без да се соблечат. Повторно ќе повторам (и ќе повторувам уште многу пати се додека не стане кристално јасно тоа): ако нешто не се случило, не значи дека не може да се случи. Македонија никогаш не била самостојна држава, па ете, сега сме. Во Скопје никогаш не шетал слон по улици, па ете, се случи и тоа. На светот со милениуми немало струја, па ете, денес не можеме без неа.

За секоја промена потребни се желба, волја и труд. По тој редослед. Ако нема желба, тоа значи дека се е во ред. Ако има желба, а нема волја, тоа значи дека ни е сеедно дали ќе се смени нешто или не. Ако има желба и волја, но нема труд, тоа значи дека сме мрзливи. А и дека ни е сеедно. Или дека чекаме некој друг да се појави што ќе го направи првиот чекор. Ама… чекајќи друг да го направи првиот чекор, најчесто ќе останеме со празни раце, незадоволени и (сексуално) исфрустрирани. И ќе почнеме да викаме како мажите/жените се срање. Дека се ѕверови, курви, шупци, кучки, глупаци… Не знам за вас, ама јас би попрво да водам љубов отколку да си ги лечам фрустрациите.

За оние навистина тврдоглавите: „водењето љубов со системот“ не значи тртење за да системот ви го опне, туку взаемна почит помеѓу двајцата „љубовници“. „Водењето љубов“ може да има речиси секаква форма. И иако формата е доволно битна, многу се побитни содржината и композицијата. Кога во првиот текст на Окно кажав дека е многу побитно што и како ќе мислите за себе, мислев токму на тоа дали ќе се гледате како уште еден запчаник во системот или како „херој“ што сака да се бори со ѕверот или како некој што е подготвен да вложи време, енергија и љубов за да направи нашава патолошка врска со системот да прерасне во нешто во што ќе може да се ужива наместо живурка. Да, треба да има желба, волја и труд. Но тоа значи и желба, волја и труд за образување и информирање, за планирање, за подготовка, за инвестирање во себе и во „врската“. Самиот израз „водење љубов“ имплицира труд, работа и умешност. Па дури и уметност.

И за оние стварно глупавите: не пишувам за да покажам колку и дали воопшто сум паметен. Сакам да се откажете од потребата некој друг да ви кажува „како треба да се прави“, да се откажете од сопствените програми за она „како е“ и што (не) може да се направи и да станете свесни дека ако сакате може сè да сторите. Ограничувањата постојат само во нашите глави.

Од денеска, па секој нареден понеделник, ќе можете да ме читате и на Окно.мк. Овој блог нема да страда и нема да биде запоставен. Напротив. Есенва поактивно ќе пишувам и текстовите тука и таму би требало да се надополнуваат. Но нема да бидат толку сконцентрирани околу критика на дневно-политички случувања колку на изнаоѓање и сугерирање начини како да се подигне свеста и оправи ситуацијата. А за денеска, тука ќе оставам неколку извадоци од мојата омилена книга, Дина:

Старицата кажа: „Си чул како животните се способни да си ја одгризат ногата за да избегаат од стапица? Тоа е животински трик. Човекот ќе остане во стапицата, ќе ја издржи болката, ќе се преправа дека е мртов за да може да го убие ловецот и да отстрани една закана за својот вид.

„Во ред: Она што се потчинува владее.“
Почувствува чудење: зборуваше за елементарни нешта како тензија во значењето. Зарем мислеше дека мајка му не го научила на ништо?
„И тоа е алузија?“ ја праша.
„Не сме тука за да си дофрлуваме зборови или да се препираме околу нивното значење,“ кажа старицата. „Врбата му се потчинува на ветрот и просперира се додека еден ден не стане многу врби – ѕид пред ветрот. Тоа е целта на врбата.“

Треба да постои наука за незадоволството. На луѓето им требаат тешки времиња и угнетување за да развијат психички мускули.
-од „Собрани изреки на Муад’Диб“ од Принцезата Ирулан

Како само умот се насочува кон околината, помисли таа. И се сети на една Бене Џезерит аксиома: „Умот може да оди во два правци под стрес – позитивна или негативна: вклучено или исклучено. Замислете го како спектар чии екстреми се несвесност на негативната и хиперсвесност на позитивната страна. На правецот во кој ќе се насочи умот под стрес силно влијае обуката.“

„Хават е опасна играчка,“ кажа Фејд-Раута.
„Играчка! Не биди глупав! Знам што имам со Хават и како да го контролирам. Хават има длабоки емоции, Фејд. Човекот без емоции, од него треба да се плашиш. Но длабоки емоции … е тие можеш да ги насочиш според твоите потреби.“

Му цитираше една Бене Џезерит изрека: „Кога религијата и политиката патуваат во иста кола, јавачите веруваат дека ништо не може да им застане на пат. Нивното движење станува безглаво – побрзо и побрзо и побрзо. Ги тргаат на страна сите мисли за пречки и забораваат дека провалијата не му се покажува на човекот што слепо трча се додека не е предоцна.“

Пол го погледна Гурни и виде дека го проучува Стилгар. „Кажи ни, Гурни, зошто Сардаукарите ги избркаа луѓето од градот?“
„Стар трик, Војводо. Сакаат да ни го отежнат напредувањето со бегалци.“
„Толку време има поминато од последните ефикасни герилци што моќните заборавиле како да се борат со нив,“ кажа Пол. „Сардаукарите играат за нас. Грабнаа неколку жени од градот за забава, ги декорираа борбените знамиња со главите на мажите што се противеа. И создадоа треска на омраза кај луѓето што инаку ќе ја гледаа претстојната битка како ништо друго освен голема нелагодност … и шансата за замена на една група господари со друга. Сардаукарите регрутираат во наше име, Стилгар.“

Луѓето од секогаш биле луѓе и, најверојатно, за жал, секогаш ќе си останат луѓе. Аморфна маса составена од навидум лоботомизирани не-индивидуи, подготвени да се насочат како рој африкански пчели кон кој и да е извор на закана по безбедноста на нивното гнездо. Понекогаш таа закана е реална, но најчесто станува збор за лош сплет на околности.

Вчера на Фејсбук видов дека има група што се залага за ослободување на навивачката група Комити од одговорноста за инцидентот во Нерези. Демек „ете, пак се Комитите на тапет! Секогаш тие се виновни!“ Лесно е една група на луѓе да се претвори во маченици. Погледнете ги Евреите – од Втората светска војна па наваму доволно е да покажат со обвинувачки прст кон некој и да кажат „Анти-семит!“ за да тој човек биде осуден од пошироката јавност. Не е ни битно дали се во право или не. „Анти-семитизмот“ е современо страшило затоа што ги потсетува луѓето на сликите од нацистичките концентрациони логори: изгладнети луѓе што повеќе наликуваат на скелети, масивни крематориуми и масовни гробници, хорор тушеви и „хумани“ сапуни. Анти-семитизмот може да се користи како страшило затоа што Евреите во Втората светска војна навистина страдале. Дури и да се точни тврдењата на некои „ревизионисти“ дека не биле убиени баш шест милиони Евреи, понижувањата, малтретирањето и експериментите што се вршени врз нив се доволни за да тие бидат мачениците на Втората светска војна. Колку што знам, тие немале песни во кои тврдат како ги тепаат нацистите и им ги ебат жените. Се труделе да ги преживеат ужасите. Тоа е една од причините зошто се маченици.

Од друга страна пак, Комитите можеби и не се толку невини колку што сакаат да се покажат. Штом во медиумите се спомна дека „мотивирачките“ песни на Комитите повикуваат на меѓуетничка омраза и насилство, како и дека тоа може многу фино да се види на нивниот сајт, сајтот отишол на „преработка“. Но, како што вели Филип, она што еднаш било ставено на интернет тешко е да го „снема“. Доволно е да се искористат достапните алатки и може да се прочитаат „мотивирачките“ песни на Комитите. Слободно прочитајте ги. Ќе ве почекам.

Забавно, нели? Тепање и ебење во името на Исус, Вардар и Македонија (нема ништо лошо во ебењето, ама она во нивните песни повеќе звучи како силување). Не се баш маченички песни. Ама затоа се полни со македонските страшила. Како што веќе имам спомнато, многу е полесно да мразиш некого кога од човек ќе го претвориш во предмет – не за џабе се вели „предмет на мојата омраза“. Страшилото е предмет – имитација на човек, полн со слама. На страшилото можеш да му правиш што сакаш, без никакви правни и морални реперкусии. Ниту Исус нема да се налути ако го натепаш и ебеш страшилото.

Нормално, кога би знаел Исус дека тоа страшило е всушност човек, дека е еден од твоите ближни за кои што велел дека треба да ги сакаме како што се сакаме себе, не само што ќе ти се налути, туку и ќе се разочара од тебе и ќе те прати директно во пеколот. Без да поминеш преку „Старт“ и без да земеш $200. Но затоа, твојата црква, онаа воспоставена од „комуњарите“ пред педесетина години, нема проблем со тепањето на страшила. Затоа што само така човекот може да се ослободи од своите фрустрации. А фрустрациите се опасни. Ако доволно долго се фрустрираш, можеби и ќе го забележиш вистинскиот извор на своите фрустрации: световната и духовната власт.

На власта (и духовна и световна) и се неопходни страшила и херои. Едните ги имаат Ѓа’оло’ наспроти Исус, а другите Грчиштата, Србендите, Бугарчиштата, Шиптарите наспроти Филип, Александар, Самоил, Гоце… На првите им е полесно затоа што сè она што не се вклопува во нивниот светоглед, во нивните рамки и не им одговара на нивните потреби може да се етикетира како „дело на Нечестивиот“. Овие вторите мораат на секое нешто посебна етикета да му залепат. Во секој случај, НЗС е етикетирањето, т.е. категоризацијата. Сместување на секое нешто во засебна фиока, за да по потреба се извади и натепа/изебе. Меѓутоа тоа етикетирање, неосудувањето (што е, горе-долу, премолчано одобрување) на насилството создава чудовишта.

Ако ги разгледате бајките и хорор филмовите ќе видите дека заедничкото на сите чудовишта е недостатокот на морални кочници. Ниту еден од аждерите, вампирите, врколаците, сериските убијци не застанува да праша „Дали ова што го правам е лошо?“ Најчесто тоа се должи на нивната морална супериорност „Убивам затоа што јас сум повисок облик на (не)живот, затоа што треба да се прехранам, затоа што другите се овци за колење, затоа што верувам во вистинскиот бог…“ Потенцирањето на разликите е старошколски начин за опредметување/етикетирање на Другиот.

Затоа и сум толкав приврзаник на еволутивното, биолошкото гледање на светот. Ако верувам во Исус како мој бог и што сè не, за мене секој што не верува во него е осуден на вечно страдање во пеколот. Меѓутоа ако јас сум човек, ако сум homo sapiens, тогаш и оној Другиот можам да го етикетирам како човек. А ако и тој другиот е човек, многу полесно можеме да најдеме заеднички јазик – па макар и да е тоа мафтање со рацете во воздух. Индивидуата, човекот секогаш може да најде заеднички јазик со друга индивидуа. Проблемот се јавува при групирањето.

Поголемиот дел од луѓето не се свесни дека при стапувањето во поголема група, најчесто, се откажуваат од својата индивидуалност и дозволуваат најсилниот во групата – водачот, лидерот, пастирот – да ги „хипнотизира“ и насочува. Тоа и не е толку голем проблем ако пастирот има чесни намери (на пр. митот за Мојсеј кој што ги извел Евреите од Египет). Но во моментот кога ќе се разбуди егото на водачот, почнуваат обвинувањата, покажувањата со прст и, нормално, пеењето на „патриотски“ песни. И да се разбереме: хипноза не постои. Никој не може да ве натера да правите нешто што никогаш не би го направиле. Ако некој успее да ве „натера“ да повредите некој друг, тоа не е затоа што има којзнае каква моќ, туку затоа што го искористил она што веќе го има во вас.

Можеби затоа и толпите се толку сурови и привлечни. Од една страна никој не те гледа и не ти суди за она што го правиш, а од друга можеш да си ги исполниш и најскриените желби и фантазии, лишен од одговорноста за сопствените постапки затоа што, ете, моќниот пастир те хипнотизирал. Како што има кажано некој:

Повеќето луѓе се плашат од слободата затоа што слободата значи одговорност. Тие сакаат слобода од одговорност.

__________ Грција, ______________ Бугарија, ____________ Македонија. ___________________ предавници. Празнините може да ги пополните и самите отворајќи некој дневен весник. А после ѕирнете го следниот цитат:

…народот секогаш може да се натера да ги слуша своите лидери. Тоа е лесно. Сè што треба да сторите е да им кажете дека некој ги напаѓа, а пацифистите да ги обвините за немање патриотизам и дека ја изложуваат земјата на опасност. Тоа функционира во секоја држава.

Ова го кажал Херман Геринг.

Зборот мандат доаѓа од латинскиот глагол mandare, што буквално значи предавање во нечии раце. Насловот на текстов се однесува на т.н. „Божји мандат“ што порано го имале кралевите. Тие владееле со народот, му собирале даноци и не можеле да бидат сменети – од проста причина што боговите им го дале правото да бидат кралеви. Нормално, кога ќе се појавело некое амбициозно копиле што ќе го убие кралот и ќе го заземе престолот, тој веднаш се прогласувал за божји пратеник, а кралствувањето му било, повторно, со Божји мандат.

Симболиката на Божјиот мандат најлесно може да се види во најстарите (преживеани) христијански секти: Католицизмот и Православието. Католиците го имаат Папата, православните го имаат Надвселенскиот што-и-да-е. Во обете секти големината и степенот на украсеност на шапките (круните) се показател за чинот на носителот. Зборот епископ (бискуп кај католиците) потекнува од грчкиот збор episkopos, т.е. надгледувач. Некој што има авторитет (даден од боговите) да ги надгледува луѓето. Во Библијата сите луѓе со авторитет (вклучувајќи го и тетрархот Херод) биле обележани како кралеви.

Денес постојат остатоци од таквиот начин на размислување и вон црквата – Императорот на Јапонија е Император со Божји мандат. Сигурен сум дека некој од диктаторите што САД уште не пробале да го симнат од власт (иако најверојатно самите го поставиле таму) го има прогласено своето владеење за Власт со Божји мандат. А не треба многу за тоа. Во минатото тоа било екстремно лесно затоа што народот бил прилично неук и неписмен. Тие знаеле што и кога и како да насадат, меѓутоа метафизиката (надприродното) им било туѓа материја – пред сè заради она што го спомнав вчера: Масловата хиерархија на приоритети. Тие биле доволно гладни и доволно жедни, за да немаат време да покажат интерес за философија. Затоа и философијата и ден денес се користи како навреда: „Ај доста философираш!“

Меѓутоа, токму философите се оние што го ослободиле човекот (барем од некои синџири). Во осумнаесеттиот век низ Европа, речиси симултано низ повеќе држави, се појавиле т.н. Просветители, кои што тврделе дека разумот е главен извор на легитимитет и авторитет. Тие ја отфрлиле црковната догма и решиле да размислуваат. Затоа и не е чудно што во тој период се случила Американската војна за независност (кога е потпишана и Декларацијата за независност и Американците се откачиле од англискиот крал) и Француската револуција (кога Французите обезглавиле поголем дел од нивната аристократија).

Во Југославија, Јосип Броз – Тито имаше (кралски) доживотен мандат, меѓутоа не Божји, туку мандат од народот. Колку што знам, во ниту еден момент не се обидел да се прикаже како „божји човек“, не се сликал со попови, не фрлал лопати при изградба на цркви… И на крај, кога умрел, народот се утепал од плачење. Имам гледано фотографии како цел стадион стои и плаче во моментот кога е објавена смртта на Тито. Или онаа сцена од Лепа Села Лепо Горе кога поштарот ја ебе учителката и на радио кажуваат за смртта на Тито. Учителката, расплакана, клатејќи се напред-назад од движењето на поштарот, прашува „Kako ćemo bez našeg Tite?“ А поштарот, и тој расплакан, не промашувајќи ниту едно брцање, вика „Nikako!“ А малите, млади воајери – едниот „Србин“, а другиот „Босанец“ – премногу млади за да знаат нешто за Тито, никако да заплачат.

И зошто целово дробење за божји мандати, философија и плачки за Тито? Заради народњачката песна за Никола „Исус“ Груевски. На страна што ги прави оние „божји“ работи што Тито ги нема правено, на страна декларирањето на неговата партија како „демо-христијанска“, сега веќе е прогласен за Божји пратеник, дојден тука за да ја спаси Македонија. Божјиот мандат на Никоwа на крај нам ќе ни се скрши од глава. Единствен начин да се одржи Божјиот мандат доживотно е или народот да биде апла глупав и незаинтересиран или да биде доволно гладен за да нема време да философира и да подготвува револуции. Ако го ѕирнете вчерашниот текст, ќе видите дека активно се работи на обата моменти (или барем „промените“ се доволно пасивни за да нема вистинска промена). Децата се оглупавуваат (што со неквалитетно образование, што со неквалитетна телевизија), а останатите уживаат во гледање на шпански серии синхронизирани на македонски („Конечно! Уживањето може да биде комплетно!“) или во мочање во Охридско езеро (за инает на Охриѓани и за да има Вест за што да пишува) или се згрозуваат од гледање на „женски полови органи“ на статуи на жени.

Чув една многу интересна приказна за некој од старите српски владетели додека бев во Белград пред некое време. Типот ја праќал војската да собира данок. Кога се вратиле, ги прашал „Како реагира народот?“ „Мрчат“, одговараат овие. „Тогаш стегнете им повисок данок.“ И така неколку пати се додека не му одговориле „Молчат“ и овој испаничено им вика „Намалете го данокот!“

„Пастирот“ и неговите полтрони забораваат дека секоја империја, порано или подоцна, пропаѓа. Забораваат дека не успеале да ги избркаат или убијат во поим сите „философи“. И, најстрашно од сè, забораваат дека секогаш постојат луѓе што повеќе си ја ценат слободата од животот.

Знам дека ме нема подолго време. Причина? Престанав да читам весници. Ми се смачи да читам како Тони Зен моча во Охридско, на полу-македонски/полу-хрватски да читам како жените ги привлекуваат постари мажи, како St. George колективно го пуши и од опозицијата и од „неговата“ партија (имајте на ум дека дечкото скокна од едната во другата партија), како некоја статуа од жена била „вандализирана“ со тоа што и нацртале „женски полов орган“ (според мене поголем вандализам е што авторот толку се срами од женското тело што не и го исклесал „органот“), а Скопјани шокирани – демек кога се родиле не излегле од пичка…

За што попрво да се фати човек? Дали за тоталната незаинтересираност на медиумите за Вистината, дали за смешките на МПЦ, дали за бизарната прослава на 2 август, дали за млатењето празна слама, дали за „Е браво, ја откривте Америка“ моментот на министерството за образование?

Не знам за вас, ама за мене нема ништо посмешно од една група заблудени како плука по заблудите на друга група заблудени. МПЦ деновиве повторно е актуелна во некои медиуми затоа што мрчи против бајачите и нивните клиенти. Првите се, претпоставувам, пратеници на ѓаоло, додека на последните не им бега вечен, неудобен престој во пеколот (иако не би се изненадил ако МПЦ има тарифа за покајување). Велат дека овие првиве се измамници и им ги земаат парите на луѓето. Дека им даваат лажна надеж. Дека ја користат несигурноста на вечнава транзиција за да привлечат што е можно повеќе овци за стрижење. Ако не ви е јасно што сакам да кажам, сменете го „бајачите“ со „МПЦ“ и пробајте пак да го прочитате овој параграф.

Втори август испадна и антички празник, затоа што тогаш била славната битка кај Херонеја. Барем така вели историчарот-експерт Тодор Петров. А некојситаму владика Петар смета дека мора да се одржи македонската држава што постои уште од античко време, од времето на Александар Македонски. Изгледа го имаат прочитано моето сценарио каде што го помирувам фактот дека Александар бил паган(ини), а Македонија била „православна држава“ и им се бендисала идејата. Даме Груев, Никола Карев, Сандански, Гули, Делчев и остала багра најверојатно се превртуваа во гроб кога во Крушево се појави фалангата на Александар. Само што ова им било 2.115-то превртување – посебно кога ќе се земе во предвид газењето на космополитскиот дух на Крушевската република што се случува последниве деценија-две. Форсирањето (по секоја цена) на ужасната македонска поп/фолк музика и останатиот „македонизам“ по медиумите дојде до таму што се појави и првата шпанска серија синхронизирана на македонски. Се направија еден тон спотови за „презентација“ на Македонија пред светот, демек под изговор дека ќе привлечеле туристи. Од она што јас можев да го видам, тие спотови се наменети за сè само не за туристи. Толку вадење на работи од контекст тешко да сретнете на едно место (освен можеби во препукувањата на партиските портпароли). Разбирам да се направи спот што го промовира филигранството во Македонија. Разбирам да се направи спот што ги промовира археолошките локалитети. Разбирам да се направи спот што го промовира алтернативниот туризам и алтернативни спортови. Разбирам да се направи спот за промоција на културното богатство на Македонија. Ама турли тавата функционира како јадење затоа што сите состојки се компатибилни. Не сум сретнал некој да додава лубеница, јаболка, 4 супени лажици шеќер и прелив од чоколадо во рецептот за турли тава. Не е ни чудно што спотовите добиваат награди од разно-разни фестивали, а не и од публиката.

Кога веќе спомнав музика и култура… Случајот со Неготино е тажен. Но не затоа што не се појавила публика, туку затоа што се обидуваат да им натурат на луѓето нешто до што воопшто не им е дојдено. Според Абрахам Маслов, во текст објавен во 1943, луѓето имаат конкретна хиерархија на потреби. Ако не им се задоволени основните потреби (јадење, пиење, секс, сигурност), културното „воздигнување“ е последното нешто што ќе им падне на памет. Штета што толку мораме да ги мрзиме Грците, затоа што може и ќе забележевме оти Сократ и Платон, пред некои 2 ипол илјади години, имаат кажано дека човек треба да биде најаден и напиен за да може да се занимава со философија.

А за сè се виновни медиумите. Никогаш не знаеле да ги постават вистинските прашања. Никогаш не ги интересирало што се случило со одредена тема. Секогаш бараат нешто ново, нешто возбудливо, нешто… повеќе! Преку кур од сензационализам. Преку кур од промовирање на политичари-лигуши, што ја користат туѓата несреќа и мизерија за ефтино да заработуваат поени кај гласачите. Медиумот е моќно оружје во вистински раце. Медиумот е оној што го диктира вкусот, а не публиката. Може да се кладиме дека ако една телевизија почне секојдневно да пушта исклучиво Моцарт – на шпици, како интермецо, како спотови – луѓето после недела-две ќе почнат да викаат „Добар дечко овој Моцарт… Кога ќе вади нов албум?“ Меѓутоа најмоќната рака на медиумот – новинарството – денес е закржлавена и парализирана од неупотреба (и тоа не само во Македонија). Наместо да си ја вршат функцијата како што треба – да бидат кинеска тортура со вода (капка по капка) – тие не се ништо друго освен инструмент во рацете на одредена политичка или корпоративна опција. Не, изворот на плата не е доволен изговор. Постои такво нешто како интегритет. Ако станеш нечиј портпарол (без разлика дали официјално или не), губиш секаков углед што можеби си го уживал кај мене. Новинарството не е професија, туку начин на живот. Новинарите треба да дишат и да се хранат само со Вистина, не со сензација. Колку и да е „досадна“ вистината. И нема место за плачење „Леле, пак сум на работа викендов!“ или „Леле, пак останав 15 саати на работа!“ Ако не ти се допаѓа, смени ја работата.

На страна што и онака треба да ја смениш затоа што не си ја работиш работата како што треба и не даваш никаков придонес за оправање на работите.

[Инспириран од она што се случи вчера на Илиндендска, она што го имам претходно пишувано за шупаков и легендарната серија за херојските синови на Македонија - Тврдокорни, решив да напишам уште едно сценарио за некое идно издание на Тврдокорни, со кое што еден ден ќе се исправи историската грешка што ја прават многу Скопјани коментирајќи го синоќешниот настан]

[Главни ликови: Коце Трајановски - Сељакот, разни советници (обележани како „Советник n“), разни ДПМНЕовци (обележани како „Шупак n“ - затоа што и онака нема разлика кој е кој), Предавникот]

Предавникот [најверојатно наркоман, геј, атеист, Евреин и богохуљ]: Градоначалнику! Не смееме да направиме ваква катастрофална грешка!

Сељакот [смирено, шеретски и апла сељачки]: ВМРОто не прави грешки! Коце не прави грешки! Грешки правеа оние комуњарине! Ние и мислиме најдобро на Македонија!

Советник 1 [класичен полтрон и, најверојатно, роднина на Коце]: Така е! Да живее Македонија!

Советник 2 [полтрончиште пар екселанс, најверојатно роднина на Влатко Ѓорчев - Дудукот]: Да живее!

Шупак 1 [типичен партиски војник, го гледа Предавникот со оган во очите и стиснати тупаници]: Ти изгледа не ја сакаш Македонија, а?

Предавникот: Ја сакам, како да не ја сакам. Ама го сакам и Скопје, го сакам зеленилото во Скопје – кое што го има се помалку и помалку.

Сељакот: Бегај бе! Зеленило на село! Град мора да има асфалт, бетон, 22 метарски статуи и огромни крстови.

Предавникот: Баш. Посебно кога ќе видиш дека е свртен на погрешна страна.

Сељакот: Не е точно! ВМРОто кажа дека така треба да биде свртен Крстот и така и е свртен! Ние имаме света, божја мисија! Да ја избавиме Македонија од богохулните комуњари! Благословени сме од Црквата.

Предавникот: Куров мој благословени.

Шупак 2 [вратар на градското собрание и (екс)тепач на комуњари, го фаќа Предавникот за гуша и почнува да му мава шлаканици]: Што бе курот твој? Што толку се фалиш со курот? Да не си педер, а?

Шупак 1 [клоцајќи го Предавникот]: Педерче е. Сигурно сака да го ебат црнци! [тука може да се вметнат уште фрази што ги кажуваат латентни хомосексуалци]

[Двајцава го влечат Предавникот надвор и остануваат Сељакот со двајцата советници]

Сељакот: Е така. Сега може на раат да се дише. Нема веќе комуњари што ни го загадуваат воздухот.

Советник 2: Така е, Коце.

Сељакот: Еј! Не ме викај Коце. Сум ти рекол: Градоначалнику. Јас сум сепак политичко лице.

Советник 2: Извини, Градоначалниче!

Сељакот: Абе на началниче ли ти личам јас? Јас сум, во најдобар случај, Градоначалничиште!

Советник 1: Така е!

Сељакот [зборувајќи полу за себе, полу за останатите]: Конечно ќе го направиме Скопје метропола. Успеавме пола Македонија да ја преселиме тука, а другата половина мора да доаѓа дали по административни работи, дали за здравје, дали за работа… Знаете дека според последните проценки дневно низ Скопје поминуваат преку милион луѓе?

Советник 1: Да, Градоначалнику. Го читавме партискиот извештај. И знаеме дека целта е да има преку 2 милиони!

Сељакот: Ќе биде, ќе биде… Успеав да ги утепам тоа џукелиштата без некој да писне. Успеав да ги испосечам тоа дрвиштана на Илинденска без некој да писне. Конечно ќе може овој мочан парк да го направиме во паркИНГ. Мора тие два милиони некаде да се паркираат.

Советник 2: Да, Градоначалнику. Добар му беше потегот на министерот за внатрешни. Тој кажа демек го чисти паркот од деликвенти, ама ние знаевме зошто се чисти паркот.

Сељакот: Првин, пази што зборуваш. Малку луѓе знаат дека Гордана е машко. Има такви што се сомневаат, ама немаат докази. А знаеш и самиот дека со новиот закон за прислушкување не само ѕидовите, туку и пенкалата имаат уши и очи.

Советник 2: Леле, извинете Градоначалнику!

Сељакот: Бидна. А за чистката, да. Првин го криминализиравме питачењето и можевме да ги уапсиме и затвориме сите бездомници во паркот. После ги избркавме сите деликвенти, а другите овци си отидоа со нив и веќе никогаш не се вратија. Не може милионска Македонија да биде заложник на шака деликвенти, атеисти, педери и комуњари. Уште не ми е јасно зашто не си отидоа со визната либела– либераз– либериз– тоа со визите за Европска унија. Извештајот од штабот тврдеше дека сите тие комуњари, атеисти и педери, ѓоамити интелектуалци, ќе си одат од Македонија, а они уште си седат тука.

Советник 1: Ако, нека си седат. Со новиов закон ќе може да ги поапсиме и нив. Ќе видат они!

Сељакот: Да бе. Има уште такви што ни сметаат и ни фрлаат прашина во очи. Ама ќе им го фатиме крајот. Македонија мора да има место за возење и места за паркирање…

[Фејд аут, па фејд ин Коце Трајановски - Сељакот сниман од грб како оди низ простран паркинг изграден на местото на Градскиот парк... Се слуша „За незнајниот човек“ од Вангелис, а Латас чита нарација]

Латас: Големиот човек, Коце Трајановски, познат кај народот како Коце Сељакот, го измени ликот на Скопје. Го урбанизираше градот и го претвори во вистинска метропола. Оние непотребни дрвја што зафаќаа непотребно простор беа отстранети, а излишниот, празен парк успеа да го претвори во велелепен паркинг каде што цела Македонија може денес да се паркира. Тој беше градител, урбанист и преродбеник и Скопјани ќе го паметат по тоа што тој го даде животот за време на третиот мандат, кога наркоманско-атеистичко-комуњарските терористи го убија.

[Во тој момент се слуша истрел. Коце Трајановски - Сељакот се сепнува, почнува да се врти назад, но пред да се заврти драматично паѓа на асфалтот. Фејд аут.]

[PS: Предавникот е, меѓу другото, Евреин затоа што уште не знам кој е официјалниот став на власта околу Евреите.]

За да нема забуни, кога кажувам „политика“ мислам на оригиналното значење на зборот: државни прашања или „грижа за државата“. За мене под политика не спаѓа само надворешна/внатрешна политика, туку и економија, култура, здравство, образование… Затоа „програмава“ нема да ја делам на секции, туку ќе ја пишувам по принципот „кому иде“, т.е. не мора да значи дека она што е прво спомнато е најважно. Исто така сметам дека е важно да напоменам дека не сум економист, не сум политиколог, не сум социолог, не сум психолог – не сум никаков *.лог или *.ист.

Една од работите што паѓа во очи кога ќе се разгледа македонската политика и македонското политичко битиствување е недостатокот на визија. Изгледа дека опстанокот на Македонија како држава, како економија, зависи од влезот во НАТО и ЕУ. Таквиот став воопшто не ми се допаѓа, пред сè затоа што е дефетистички: Ако не влеземе во НАТО/ЕУ, ни се еба мамата (не за друго, не знаеме што ќе правиме тогаш). Тука се бара онаа визија, затоа што ако моменталната визија се НАТО и ЕУ, глупаво и непрактично е да се нема резервна, „А што ако…“ визија. (На страна што е уште поглупаво тоа што се цупка во место додека да се исполни таа НАТО/ЕУ „визија“.)

Лично, сметам дека членството во НАТО е непотребно. НАТО е воен блок чие постоење е анахронизам. На страна анахронизмот, мене најмногу ми смета тоа воен. Учеството на Македонија во мисиите во Авганистан и Ирак, за тие луѓе таму, е агресорско. Ставете се на нивно место и замислете Македонија да ја освои… што знам, ОПЕК. Зарем нема секој учесник во таа агресија да го гледате како дел од неа? Или ќе кажете „Ах, овие војници се од Венецуела, они се океј, не се толкави буљаши како овие од Саудиска Арабија“? До сега никој ми нема дадено задоволителен одговор на прашањето „Што ќе ни е НАТО?“ Единствен можен одговор е дека, демек, НАТО ќе биде гаранција за територијалниот интегритет. Што е нонсенс. Ако НАТО има некаква повелба за не-агресија, САД се имаат посрано на неа во многу наврати. Ако има повелба за ненапаѓање помеѓу членките, погледнете ги тензиите помеѓу Грција и Турција (обете членки на НАТО). Внатрешни проблеми? Реакцијата на тоа ќе биде „Големи сте, решете си тоа таму…“ Единствен начин Македонија да се заштити од „агресија“ е да има добро обучена и посветена војска. За да има добро обучена и посветена војска, тие војници треба да бидат задоволни со вработувањето и со перспективите што произлегуваат од тоа вработување. Тоа, до сега, не е средено, а верувам дека постојат механизми и начини да се среди. А внатрешната „агресија“ мислам дека ќе се реши ако Македонија стане држава каде што ќе им биде ќеиф на сите да живеат, наместо да се жалат дека живеат во Шупакот на светот.

Дури и членството во ЕУ ми е дискутабилно. Регулативите на Унијата се претерано строги, претерано униформни и не дозволуваат речиси никаква слобода (на израз, на мислење, на однесување, на функционирање). Ефектите од нивните регулативи првин ќе ги почувствуваат земјоделците, па угостителите, па граѓаните (кои што ќе кенкаат дека овошјето и зеленчукот се пластични, дека храната во сите ресторани е иста, дека нема место за пушачи…). Не велам „Не“ за ЕУ, ама мислам дека треба добро да се размисли. Нормално, отворен сум за сугестии и објаснувања зошто ни се толку неопходни НАТО и ЕУ. (тоа е уште една напомена: ниту еден дел од програмава не е ригидно поставен, без шанси за менување)

Мојата визија е Македонија да биде место каде што ќе се живее и работи со мерак. Место каде што луѓето со гордост ќе кажуваат дека се Македонци и ќе бидат среќни што живеат тука, а не на друго место. Сметам дека има многу неискористен потенцијал. Од една страна имаме одлично поднебје за одгледување на најразлични земјоделски култури, од друга одлични услови за развој на туризмот. А постои начин и да се искомбинираат обете гранки со тоа што ќе се легализира марихуаната. И тоа не само да се легализира, туку државата да овозможи услови за масовно одгледување и култивирање на растението. Дали и колку некој ќе го користи за лични потреби во Македонија е ирелевантно, затоа што продажбата ќе биде претежно насочена кон странските туристи. Македонија има многу подобри климатски услови и убавини (од Холандија на пример) за развој на „зелениот“ туризам. Марихуаната може да се користи и за производство на многу други работи (на пр. од иста површина посадена со дрвја ќе излезе помалку хартија отколку од површина посадена со канабис).

Од друга страна, државата би имала екстремно строга политика кон другите дроги и кон оние што ги дистрибуираат. Постоечките зависници ќе добијат шанса да се излечат на сметка на државата (но никако со метадон) или шанса да си заминат во држава каде што ќе можат да дојдат до дрога. Затворите ќе бидат опремени со стручни лица што ќе помогнат во рехабилитацијата на криминалците, и нема да служат само за казнување.

Би се создале услови (со едукација, доведување на експерти/искусни луѓе) за да луѓето од затворените и згаснатите фабрики си ги земат во свои раце и да работат со нив како колектив, водени од јужно-американското искуство. Колективите на почеток би имале стручна помош за да им се објасни концептот на колектив („Сите треба да работите напорно за да сите земете пари… ако некој забушава, никој нема да земе пари“), но потоа би биле препуштени сами на себе, без никаква помош од државата. За мене е бизарен социјалистичкиот систем каде сите земаа плата на први, без оглед на тоа колку (и дали воопшто нешто) сработиле. Јавната администрација би била сведена на апсолутен минимум и би се децентрализирала (на пр. ако сте се родиле/венчале во Струмица, да може да извадите документи во Скопје, Тетово или Охрид). Вработувањето во државните институции би било врз основа на (тестирана или со искуство докажана) компетенција, а ќе се воведат тестови за тестирање на компетентноста (на повеќе нивоа) на веќе постоечките државни службеници.

Ќе се тестира и компетентноста на постоечките универзитетски професори и ќе се оневозможи (речиси) доживотното професорување со тоа што ќе се оценува нивната работа на одреден период. Ова ќе важи само за државните универзитети. Наставниците, професорите и сл. ѕверки по основните и средните училишта, а и воспитач(к)ите во градинките ќе мораат да бидат педагози, затоа што образовниот концепт ќе се смени (речиси од корен). На децата веќе нема да им се истура знаење со сила, туку ќе мора да биде поттикнат нивниот интерес. Со таа цел, големината на паралелките нема да биде поголема од 10-15 деца. Можеби ќе треба многу повеќе педагози, меѓутоа мислам дека со крајниот резултат ќе се исплати трудот. Децата треба да се чувствуваат како дома во државните образовни институции, а не како секој ден да одат на тортура во некоја си безлична зграда (нема потреба од „разубавување“ на зградите, мислам дека со „разубавувањето“ на образовното искуство ќе се разубави и изгледот на зградата). Добриот педагог треба да го разбуди интересот кај децата – тие се и онака природно љубопитни – за што е можно повеќе области, да се открие афинитетот на секое посебно дете кон одредена област и да се стимулира неговиот (самостоен) развој во таа област (затоа и толку мали паралелки). Образованието треба да биде сеопфатно искуство, проткаено со знаење, емоции, задоволство и непресушна љубопитност, а не само со сувопарно сервирање на информации.

Руинираните училишни згради ќе бидат еден од првите 5 приоритети за средување, а за нивното средување ќе биде одговорна фирма (или фирми) што ќе се одреди преку тендер. Тендерите ќе бидат најтранспарентни: деталниот финансиски план ќе биде објавен во сите медиуми – од цената на работната рака, до цената на лепакот со кој што ќе се лепат плочките. Сакам да се избегне пумпањето на цени на тендери за профитирање на фирмите (а и на политичарите).

Медиумите може да си продолжат да функционираат како такви, но владата би понудила опција за претворање на секој медиум во колектив – евентуално со откупување од „газдите“. Меѓутоа во ниту еден момент нема да добиваат пари од владата – ниту за реклами, ниту за плати. МРТВ ќе се затвори на 2-3 месеци, сите вработени ќе бидат отпуштени и повторното вработување ќе зависи од нивната компетентност, а не од тоа колку години се на работа или дали синдикатот рекол „Не може!“. МРТВ е јавен сервис, а не сервис на вработените или на синдикатот, и треба да остане јавен сервис. Сервис на македонски се преведува како услуга. Тоа значи дека треба да има (добро осмислени) образовни, музички, политички програми, програми што нема да служат за промовирање на одредена опција, туку програми што ќе служат за информирање на целата јавност, во сите можни области. На почетокот новата МРТВ ќе се плаќа од буџетот, а ако со тек на време се оправи квалитетот на програмата, може повторно да се воведе граѓанската такса.

Најригорозните тестови за компетенција ќе се спроведуваат во здравството. Компетентните доктори ќе бидат платени како што треба, а целиот здравствен систем ќе мора да доживее преродба. Она што го има денес е, во најмала рака, катастрофа. Ќе се воведе посебен фонд за луѓето што мора да се лекуваат во странство, а процедурата за одобрување и (не)одобрувањето на средства ќе бидат транспарентни. Оној дел од платите што им се зема на граѓаните за фондот за здравство ќе биде соодветно употребен, а ќе се централизира, автоматизира и редовно ажурира базата на податоци на сите аптеки во Македонија – ако не можете да го најдете лекот во дотичната аптека, ќе ви кажат во која ќе може да го најдете.

Судството исто така ќе мора да се реформира. Судиите ќе добијат поодврзани раце, но ќе мора да работат и прекувремено за да се решат заостанатите случаи, а новите да се решаваат што е можно побргу. Влечењето на еден случај по суд со години е безобразно – ако обвинетиот (или негов застапник) не се јави на рочиштето (без образложение) повеќе од еднаш, тогаш ќе се донесе пресуда во негово отсуство. Секој обид да се врши (политички/економски/физички) притисок врз судството ќе биде строго казнет. Секој судија фатен како „подлегнува“ на притисокот ќе биде исто така строго казнет.

Граѓански слободи ќе има многу повеќе од денес. На пример, јас би го легализирал хомосексуалниот брак (уште еден начин да се привлечат туристи), а би ја легализирал можноста на хомосексуалните двојки да посвојат дете. Знам дека многу ќе рипнат за ова последново, меѓутоа до сега немам сретнато асален аргумент против – ако го имате, бујрум и споделете го (за да не си ги трошите попусто прстите, аргументот „Ќе го одгледаат да биде хомосексуалец“ паѓа во вода кога ќе погледнете дека повеќето (ако не и сите) хомосексуалци потекнуваат од хетеросексуални бракови). Меѓутоа мислам дека на една работа ќе мора да се внимава: Граѓански слободи да, меѓутоа се додека не влијаат на слободите на другиот. А попречувањето на туѓите граѓански слободи и права ќе биде строго санкционирано. На пр. казна за „пијанство на јавно место“ е глупост, меѓутоа „физичкиот напад (без оглед на (не)трезната состојба)“ најверојатно ќе донесе и престој во затвор. Пушењето ќе биде забрането на работното место, во државните институции, музеи и сл. места, меѓутоа што се однесува до кафулињата и рестораните, тоа би им го препуштил на сопствениците. Сигурен сум дека секој може да процени какви муштерии има и какви муштерии сака. Исто како што сум сигурен дека ако на непушачите толку им смета чадот во некое кафуле можат да си излезат или да не се вратат таму. Исто како што сум сигурен дека ќе се отворат специјални кафулиња и ресторани за непушачи. Меѓутоа, сопствениците ќе бидат обврзани да истакнат на видно место дали локалот е за (не)пушачи.

Полицијата ќе мора да се однесува љубезно, без разлика дали станува збор за алфи, бети или тет(к)и. Насилство (или оружје) ќе може да се користи исклучиво во самоодбрана, па дури и тогаш во секој поединечен случај ќе се изврши детална истрага дали насилството било оправдано или не. Како што нема да има толеранција за прекршувањето на законите, така нема да има толеранција ни за учесниците во власта што го кршат законот. Од друга страна пак, полицијата ќе добие дополнителна обука за боречки вештини и ќе се разгледаат алтернативи за носењето огнено/убиствено оружје. Секој полицаец ќе биде обврзан да го познава законот што го спроведува и да постапува соодветно – во спротивно му следува казна.

Секоја фабрика, фарма, производство ќе мора да се држи до одредени еколошки стандарди – во спротивно ќе биде затворена. Нема да има толеранција за затајување/неплаќање на данок, а контролите ќе бидат детални и исцрпни. Исто како што нема да има толеранција за непочитувањето на работничките права. Секој работодавец ќе биде обврзан да прави полугодишно оценување на работата на секој вработен поединечно и, ако работата на вработениот не ги задоволува стандардите пропишани во договорот што го има склучено со компанијата, ќе може да ги отпушти, но само откако упатил предупредување до работникот.

Можеби ваквото работење ќе одзема повеќе време и ресурси, меѓутоа мислам дека мора да биде така се додека не се трансформира менталниот склоп од „Јас“ во „Ние“. Мора личното добро да се изедначи со општото добро. Никогаш не сум го сфаќал концептот на „крадење“ државни пари. Политичарите имаат смешно високи плати за македонскиот стандард – ако си ја работат работата како што треба, следните избори повторно ќе ги изберат на власт. Тоа би била уште една промена: политичарите ќе земаат просечна македонска плата. Ако сакаат да земаат повисока плата, нека преземат нешто за да се подобри стандардот. Сите финансии на политичарите и нивното најблиско семејство ќе бидат транспарентно изложени, без исклучоци, со казни за оние што нема тоа да го сторат во дадениот рок.

Културата ќе биде приоритет, меѓутоа не толку важен како претходните. На културата ќе и се посвети вистинско и темелно внимание дури откако Македонија ќе престане да дише на шкрги (во економски и политички смисол). Дури тогаш ќе може да правиме муабет за статуи, крстови, џамии, цркви и сл. тракатанци. Македонија го има потенцијалот да стане Мека на културата на Балканот, меѓутоа тоа нема да се постигне со правење на 22-метарски статуи или со градење на нови верски објекти кога имаме толку многу стари што се распаѓаат. Флертувањето со верските заедници воопшто не ме интересира. Сметам дека една квалитетна политичка опција нема да има потреба од поддршка од која и да е верска заедница затоа што ќе си работи онака како што треба, за интересот на државата, а не за интересот на овие или оние. Религијата, нормално, ќе си остане слободна, меѓутоа ќе се воведе фискализација. Сметам дека премногу пари се слеваат таму и мислам дека е крајно време да имаме црно на бело колку. Нема да се остават дупки во законот од типот на „донации“.

Ќе се спроведе сериозна борба со корупцијата во сите сфери на општеството. Секој знак на корупција ќе биде сурово казнет.

Има уште, знам дека немам опфатено сè. Сега за сега толку ми текнува. Слободно дополнувајте или мрчете.

Во коментар на последниот текст, Тако спомна една важна работа: Супер е тоа што ги гледаш проблемите, али да кажеше и некое решение?

Барем половината од решението е согледувањето на проблемот. Затоа што повеќето од нас се маткаат низ животот како цевки: од едната страна влегуваат работи, од другата страна излегуваат. Живееме како зомбија: се шуткаме лево-десно и штом ќе здогледаме храна (или пиење или секс) се насочуваме кон изворот. Штом ќе секне тој извор, продолжуваме да се шуткаме напред-назад додека не налетаме на следниот. И така во недоглед. Или барем додека главниот лик во филмот не ни ја разнесе главата.

Меѓутоа ако застанеме за момент и се потсетиме дека сме зомбија – за почеток нека е еднаш месечно – постои шансата да се дезомбифицираме. Во еден претходен текст зборував за тоа како ние им помагаме на the powers that be да си останат the powers that were, are and will be. Ако не почнеме индивидуално да се дезомбифицираме и да се ослободуваме од апатијата и летаргијата, ако не се побуниме, ако не го кренеме својот глас, тоа значи дека ни одговара моменталната ситуација. Тоа е класичниот синдром на девојка што јаде ќутек од дечкото „Ама он ме тепа затоа што ме сака!“ Ако си останува девојката во таа врска, тоа значи дека така и годи.

Баш синоќа, едно од надежните деца што ги спомнав во тој претходен текст, на Фејсбук постираше една песна во која мрчи против Распустот на г-дин Јанкуловска и неговото министерство. И иако можеби на прв поглед песната делува бунтовно, сепак е полна со онаа апатија што го има зафатено светот:

Па како да не сум пијан, у курац иде све!
Јас што се релаксирам криви сте вие.
Од кај ми триста евра? Да ти ги родам, бе брада?

Најстрашното е што потполно ја сфаќам апатијата. Како што кажа ликот на Морган Фриман во Седум:

Не реков дека сум поинаков или поарен. Не сум. Сочувствувам, да му ебам матер. Апатија е решението. Мислам, полесно е да се загубиш во дрога отколку да се соочиш со животот. Полесно е да го украдеш она што го сакаш отколку да го заработиш. Полесно е да натепаш дете отколку да го одгледаш. Јеби га, љубовта е скапа: си бара труд и работа.

Не постои магично решение за проблемите. Ниту во животот, ниту во светот. Може да отидеме во екстреми, но екстремизмот раѓа екстремизам. На почетокот на 90-ите, група металци во Норвешка запалила неколку цркви – што како детско понашање, што како револт од христијанизирањето на нацијата. Кај нас, во и по 2001, национал-социјализмот (читај: нацизмот) стана доста популарен во одредени кругови како „одговор“ на албанскиот екстремизам во Македонија. Луѓе што биле алкохоличари или наркомани, одат до тој степен во „стрејт еџ“ што почнуваат да ги малтретираат оние што не се – и обратно. Луѓе што до вчера биле повлечени, денес не само што се сексуално (ре)активни, туку дури станале и свингери. Ниту еден екстрем не е на арно – посебно ако не ја научиш лекцијата додека си екстремист. Секогаш ќе се јави отпор кон екстремизмот од проста причина што станува збор за затворен систем, а, како што имам спомнато претходно, изолираните системи страдаат од ентропија.

Не помага ниту изолирањето од изолираниот систем во нов изолиран систем. Хипиците, хипи комуните, скитниците што се такви по сопствена волја, аџилакот кај Саи Баба/Мека/Ерусалим/Барбадос, зависниците (алкохоличари, наркомани, ______мани) се типични примери за бегство. Бегство од еден во друг затворен систем. И финтата е што сите бегачи не се ништо помалку зомбија од оние што остануваат во „стариот“ затворен систем.

Јас можам да седнам и да напишам една програма со која што би се кандидирал на некои наредни избори. Секој може да го направи тоа. Но, на крај, Вистинското Решение лежи во самите нас. Секој има Вистинско Решение (или Вистинска Волја или Вистинска Цел или Лична Вистина или Лична Легенда), меѓутоа секој треба сам да го открие. Секој треба да си го исполни потенцијалот и од зомби да се претвори во Човек. Ако чекаме некој да нè поведе кон неговото Вистинско Решение, ќе отидеме од еден во друг екстрем: ќе се претвориме од зомби што сака да јаде човечки мозоци во зомби што сака вегетаријанска исхрана. Патот до тоа Вистинско Решение не е секогаш лесен и не е секогаш едноставен. Меѓутоа задоволството кога ќе се дојде до него е каде-каде поголемо од она што го чувствуваме кога ќе се начукаме или издрогираме или изебеме. Како што кажа ликот на Морган Фриман на крајот од Седум:

Ернест Хемингвеј има напишано „Светот е убаво место и вреди да се бориме за него.“ Јас се согласувам со вториот дел.

Имаше еден период кога мислев која е поентата на „Не ми продавај муда за бубрези“. Бубрезите имаат многу важна функција, дури и поважна од мудата (барем за индивидуата, ако не за homo sapiens). Арно ама ниту еден орган кај човекот не е толку важен колку фигуративните муда. Истите оние фигуративни муда што на нас колективно, како луѓе, буквално ни недостасуваат.

Синоќа гледав еден одличен филм: „Лавови за јагниња“. Кога го прочитав синопсисот, првата реакција ми беше „О, не. Уште еден политички филм за воинственоста на Америка.“ И малку фалеше да не го изгледам. Но, поттикнат од немање на попаметна работа, го изгледав. Прво нешто што ќе го видите е одличната глума на тројцата главни, легендарни глумци: Роберт Редфорд (инаку и режисер на филмот), Мерил Стрип и Том Круз. Второ, ако имате очекувања дека некој ќе ви попува во филмот, заборавете на нив. Нема никакво попување. Има еден куп поставени прашања кои што треба гледачот да си ги одговори. И иако нуди правци за размислување, не врши никаков притисок.

Станува збор за три паралелни приказни што се одвиваат во рок од саат/саат ипол во различни временски зони: Авганистан, Вашингтон и Калифорнија. Во првата, американски хеликоптер паѓа во заседа и двајца од војниците паѓаат среде талибанска територија, опкружени со Талибанци. Во втората, еден млад, надежен конгресмен (Круз), питомец од Поинт Вест, Републиканец, близок со тогашниот врв на партијата, пробува да придобие една искусна, либерална новинарка (Стрип) за да ја офарба розово неговата идеја за „решавање на проблемот со Талибанците и општо тероризмот“. И во третата, еден универзитетски професор (Редфорд), кој што на времето бил регрутиран во Виетнам, инаку поранешен професор на двајцата војници од првата приказна, се обидува да убеди еден негов надежен студент, со тони и тони потенцијал, да почне да доаѓа на неговите предавања.

Првата приказна е, нормално, трагична. Двајцата војници се еден црнец и еден латино-американец, кои што изразнале во американските гета и заради спортските успеси добиле стипендија за скап универзитет. За време на еден проект што им го доделува професорот (Редфорд), тие добиваат одлични идеи како да решат голем дел од проблемите на американските тинејџери. Меѓутоа, наместо лицемерно да ја форсираат својата идеја по медиуми и невладини организации, тие решаваат да ја докажат преку пример – се пријавуваат во војска (добро, идејата не им беше сите тинејџери да одат во војска; напротив, беше многу посложена, меѓутоа за нив тоа беше вистинскиот чекор во тој момент). Професорот беше шокиран, ама кога ги соочи момците со сопствениот шок, тие многу добро му ја објаснија целта.

Втората приказна е истата онаа стандардна приказна каде што политичар пробува да убеди новинар што мисли дека има некакви принципи во време кога сопственици на медиумите се корпорации, во време кога битката не е за барање на вистината, туку за барање на „ексклузивата“. Во таа трка за „ексклузива“, новинарката доаѓа на приватен состанок со конгресменот кој што и го објаснува неговиот план за Авганистан. Не треба многу за да се назре перфидноста и манипулативноста на политичарот, меѓутоа новинарката бидува понесена од неговиот жар и донекаде успева да ја проголта приказната. Паѓаат доста обвинувања на обете адреси и сите се точни, како што си признаваат и самите ликови во приказната.

Третата приказна е навидум наједноставна (барем што се однесува на врската помеѓу ликовите), но токму таа е онаа што остава многу неодговорени прашања. А прашањата произлегуваат токму од едноставната врска помеѓу главните ликови – професорот и студентот. Студентот е класичен талентиран студент – белосветска мрза на кој што ич не му чуе за светот околу него, на кој што најважно му е кога ќе биде следната журка, кога следен пат ќе има шанси да лока алкохол и, воопшто, кога следен пат ќе може да не му биде гајле за ништо. Таа состојба многу добро ја има опишано 30-иот американски претседател Калвин Кулиџ:

Туркај напред. Ништо на светов не може да ја замени упорноста. Талентот не може; ништо на светов не е повообичаено од неуспешен човек со талент. Генијот не може; ненаградениот гениј е речиси пословица. Образованието не може; светот е полн со образувани бездомници. Само упорноста и решителноста се семоќни.

Професорот му нуди зделка на студентот: Прифати на крај да ти пишам В (наша средношколска 4ка или факултетска 8ца), ама да не ми се појавуваш на предавања или доаѓај на предавања и бори се за повисока оценка. Тераат најразлични муабети во преговорите за зделката, меѓутоа повеќето се вртат околу искуството и посветеноста. Две нешта што дотичниот студент ги нема (освен ако не станува збор за посветеност во пиењето алкохол). Не е дека студентот нема аргументи… Во еден момент му плеска на професорот во фаца како тоа храбри, посветени момци завршуваат на бојни полиња. Професорот му одговара цитирајќи еден германски генерал што пишувал за храброста на англиските војници и кукавичлукот на нивните офицери во Првата светска војна:

Никогаш претходно немам видено такви лавови да бидат водени од такви јагниња.

Претпоставувам дека тоа е нормална состојба во светот на човекот – јагнињата да си одгледуваат и обучуваат лавови што ќе се борат на место нив. И сигурен сум дека јагнињата ќе создадат такви услови и ќе изградат таков кафез да лавовите не знаат за ништо друго освен да се борат во името на јагнињата. Тие примери од секогаш ги имало, секогаш и ќе ги има. Барем во светот на човекот. Причината е едноставна, а професорот многу добро ја лоцира во муабетот за одлуката на студентот за „зделката“:

Професорот: Одлуките што ги носиш денес, батка, не може да се сменат освен со години и години тешка работа… И во тие години се претвораш во нешто поинакво. На секој му се случува тоа со тек на време. Се венчаш, подигаш кредити… Но никогаш нема да бидеш истиот што си денес. А потенцијалот и блескавата иднина? Тие се променливи и може веќе да не се тука.
Студентот: Зарем претпоставуваш дека веќе решив? И дека ќе зажалам за тоа?
Професорот: Сè што кажувам е дека си веќе возрасен… И заебаното кај возрасноста е дека почнува пред да се свестиш, кога веќе имаш направено десетина одлуки како возрасен. Но она што треба да го знаеш, Тод, веќе не те гледаат спасувачи. Оставен си сам на себе. Свој човек си и одлуките што ќе ги донесеш денес се твои и само твои, од денес па сè до крајот.

Една од животните лекции што ги имам научено е дека на човек можеш само да му земеш со сила, не и да му дадеш. Знам дека сè она што го пишувам можеби нема да вроди со плод, дека можеби само 2% од она што е веќе напишано и уште толку од она што допрва ќе се пишува и прави ќе биде сфатено сериозно – онака како што е наменето. Има луѓе што ми забележуваат дека имам агресивен настап на блогов или дека работите ги кажувам премногу едноставно. Меѓутоа знам дека сите ние сме исправени пред избор: дали ќе бидеме лавови водени од јагниња, или само лавови. Фигуративните муда не можете да ги купите. Или ќе ги имате, или ќе ги немате.

Изборот е наш, а одлуката… Мојата си ја знам.