Најомилениот звук во човечкиот говор ми е Б. Но најомилена буква ми е буквата О. Округла, конечна, без нешто што штрчи или боде очи. Каде почнува – таму завршува. Ме потсеќа на Уроборос. Ме потсеќа на Целина, на Заштита, на Совршенство… На буквата О почнува и еден од моите омилени зборови: Одговорност.

Одговорноста значи многу работи и, според мене, е важна за Човекот.

Кога бев седмо одделение, еден викенд бев кај баба ми на гости. Во близина имаше еден магацин за храна за риби на Центро, иако тогаш не го знаев тоа. Магацинот беше сместен во едни стари бараки, најверојатно направени пред или непосредно по Земјотресот. Таваните беа од малтер и трска. Нормално, копиљаци какви што бевме, со сестра ми, братучед ми и комшиските деца се качивме на таванот и сакавме да видиме што има долу. Пробавме да направиме дупче, ама тешко ни одеше со турпијата што ја имавме (голема турпија, за обработка на дрво), па јас решив држејќи се за греда да направам дупка во таванот. Така и бидна. Арно ама, ова се случуваше во недела попладне. Утредента, комшиските деца пак се вратиле ама вработените во магацинот се беа качиле на таванот да видат што се случило и ги фатија. Нормално, на поминување, покажаа и накај мене како „учесник“ во вандализирањето на таванот. Ме собраа во канцелариите на магацинот, каде што веќе беше дојдена полиција. Ја преземав одговорноста и кажав дека јас бев тој што ги направи дупките. Бидејќи бев најстар и не живеев таму, ме собраа со Марица и ме однесоа во станица се додека не дојдоа моите да ме соберат. Некои од цајканите упорно се трудеа да ме исплашат, и иако успеваа во тоа, бев решен да издржам затоа што знаев дека сум виновен.

Моите, уште како мал, ме имаа научено на одговорност. Како за моите постапки, така и за однесувањето кон останатиот дел од светот – оној дел што не е Јас. Секогаш кога излегував од дома морав да најавам дека излегувам, а ако нема никој дома или ако спијат да напишам на ливче каде ќе одам. Ако бев излезен некаде и ако планирав да се задржам повеќе од најавеното, требаше да најдам начин да се јавам дома – што не беше проблем, иако немаше мобилни телефони тогаш. И ден денес кога излегувам од дома кажувам „Ја отидов у град“ или „Ќе одам на гости кај тоа и тоа другарче“ и сл. Дел од тоа учење за значењето на одговорноста беше и носењето клуч со себе – денес ретко ми се случува да излезам од дома без сите работи што ми се потребни (клуч, мобилен, пари, mp3 плеер, итн.), а дел се однесуваше и кон почитувањето на времето и потребите на другите. Како што вели татко ми „Ако си се договорил за нешто, и камења да паѓаат, ќе го исполниш – во некој екстремен случај да не можеш да го исполниш, тогаш ќе кажеш дека не можеш“.

Сигурен сум дека на секој од нас ни забушиле по некое ветување, по некој договор, нè извисиле… А не треба многу во денешно време за да се каже „Еј! Извини, ама не можам! Дај да одложиме за подоцна, утре, следната година.“ Не верувам дека ќе направи да се чувствуваме прекрасно, но барем ќе го тргне она чувство на изневереност, предаденост, извисеност. Не за друго, неодговорноста за мене значи непочитување на оној кон кој што сме неодговорни. Затоа и кога некој е неодговорен кон нас, малку по малку (ако не веднаш) почнуваме да губиме доверба во тој човек.

Одговорноста е тесно поврзана со Интегритетот. За мене, интегритетот, е важна работа. Сметам дека треба, па дури и мора, да има конзистентност помеѓу она што се кажува и она што се прави. Затоа и имам толкав проблем со религиозниот фундаментализам и политичарите. Првите тврдат дека застапуваат идеи на љубов, мир и толеранција, но она што го прават, често, е спротивно на она што го велат. А за политичарите не ни треба да почнувам – сите сме живееле во Македонија во последниве 18 години и знаеме дека за нив Интегритетот е туѓ концепт. За мене, човек што не е одговорен, посебно кога станува збор за одговорност кон другите околу него, е човек без интегритет. И иако тоа, во мојот ќитап, е лоша карактеристика, интегритетот и одговорноста сепак може да се стекнат и научат.

Меѓутоа за тоа треба трпелив и строг учител/пријател/партнер/родител. Некој што ќе има доволно трпение за да ја издржи неодговорноста на ученикот, а ќе биде доволно строг да примени казнени мерки заради неодговорноста. И ги има такви. Само треба да се искористат.