„Само ќотек за овој народ!“

Порано оваа „изрека“ ја сфаќав многу едноставно: Македонците треба да се тепаат за да слушаат. За некои работи и навистина треба да се тепаат.

Меѓутоа, изреката може да се гледа и од друг аспект. Уште првиот пат, живеејќи во племиња пред многу илјади години, кога сме го потпишале првиот општествен договор сме се откажале од дел од своите права и слободи за да може да функционираме како дел од општество наместо како индивидуи. Причините биле многу едноставни и крајно биолошки: побезбедно и посигурно е во стадо. И така и било: во стадото дури и најслабиот, најнеадаптираниот на животните услови можел да се најаде и да се размножува.

Но, водачите на стадото – да ги наречеме пастири – станувале алчни. Виделе дека другите толку зависат од нивната заштита што почнале многу слободно да го толкуваат општествениот договор правејќи буквално што сакаат. Тоа може најлесно да се види во мафијашките филмови, каде што мафијата оди од дуќан до дуќан барајќи пари за заштита од мафијата: ако платиш, никој нема да те р’чне; ама ако забушиш, си го наебал – не знаеш кога, не знаеш како, ама знаеш дека си го наебал.

И тоа оди така во недоглед, се додека пастирите не претераат. Степенот на толеранција се менува од период до период и од поднебје до поднебје. Во Египет робовите ги изградиле пирамидите. Во јужна Америка илјадници луѓе биле жртвувани за да се задоволат „боговите“. Во Англија кралските намесници (читај: племството) со векови имале право (па дури и обврска) да ја раздевичат невестата пред нејзината прва брачна ноќ. Но, од друга страна тука се Американците и нивното востание против Англија, Французите и Француската револуција и… Не ми текнува на трет успешен пример. Сигурно ги има уште многу, но ни од далеку не се толку колку што има примери на толерирање.

Во мојот општествен договор не стои дека сакам да дадам 8 милиони евра за бесмислени скулптури во држава со преку 30% невработеност. Не стои дека сакам да платам 16 милиони евра за црква во време кога треба да ти е страв да се разболиш затоа што немаш пари да се лекуваш. Не стои дека сакам претседателот да живее во луксуз, додека други немаат за јадење. Не стои дека сакам да ми биде страв да кажам нешто против државата за да не ме етикетираат како комунист, наркоман, атеист, да ми дојде полиција на гости или да ме дадат на суд. Ништо од тоа не стои во мојот општествен договор, а сепак се што правам е пишување на блог од безбедноста (колку и да е релативна) на мојот дом.

Затоа и мислам дека треба сериозен ќотек за овој народ. Колку посуров и побрутален, толку подобро. Можеби тогаш ќе се одлепи некоја жичка и ќе почнеме да враќаме.